Bezpieczeństwo przede wszystkim
„Bezpieczeństwo zaczyna się jeszcze przed dotknięciem konia.”
1. Zanim podejdziesz do konia
Koń to wrażliwe, silne zwierzę, które czasem reaguje bardzo szybko. Niekoniecznie chce zrobić krzywdę: może się poruszyć, uciec, pchnąć albo kopnąć ze strachu, z zaskoczenia, z dyskomfortu lub przez utratę równowagi. Na poziomie Galop 1 jeździec uczy się obserwować, zanim zacznie działać, prawidłowo się ustawiać i prosić o pomoc, gdy tylko sytuacja wydaje mu się trudna. Celem nie jest bać się konia. Chodzi o to, by nauczyć się być przewidywalnym, spokojnym i uważnym, tak aby każdy miał bezpieczną przestrzeń.
Cele lekcji
Na koniec lekcji jeździec powinien umieć:
- nosić odpowiedni strój
- obserwować konia, zanim do niego podejdzie
- zasygnalizować swoją obecność
- podchodzić z boku, w stronę łopatki
- rozpoznawać główne strefy, w których trzeba być ostrożnym
- unikać przyciśnięcia do ściany lub drzwi
- trzymać lonżę, nie owijając jej wokół dłoni
- zachowywać odpowiedni odstęp od innych koni
- zachować się właściwie, gdy koń się niepokoi
- zawołać instruktora, zanim sytuacja stanie się niebezpieczna
1. Zanim podejdziesz do konia
Jeździec zaczyna od przyjrzenia się koniowi i jego otoczeniu. Sprawdza, gdzie jest głowa konia, w którą stronę patrzy, czy jego uszy i ciało wyglądają na rozluźnione, czy je, śpi, odpoczywa, czy jest niespokojny, czy drzwi, lonża albo sprzęt nie utrudniają przejścia i czy on sam ma drogę, by się cofnąć lub wyjść. Nie wpada do boksu i nie przechodzi między dwoma końmi bez zastanowienia.
👁️ Na co zwrócić uwagę
Spokojny koń często porusza się miękko, oddycha równo i jest otwarty na kontakt. Niespokojny koń może mocno unieść głowę, znieruchomieć, wpatrywać się, parskać, przyspieszać ruchy lub próbować się oddalić. Koń, który kładzie uszy po sobie, napina ciało, grozi ugryzieniem lub gwałtownie przesuwa zad, wymaga natychmiastowej uwagi. Jeździec nie próbuje sam interpretować poważnej reakcji: zatrzymuje się i woła instruktora.
2. Odpowiedni strój
Na pieszo wokół koni jeździec nosi solidne, zamknięte buty. Unika sandałów, butów, które łatwo się ślizgają, bardzo luźnych ubrań, biżuterii lub akcesoriów, które mogą się o coś zahaczyć, oraz słuchawek, które uniemożliwiają usłyszenie tego, co się dzieje. Kask zakłada się, gdy wymaga tego regulamin klubu lub dana aktywność. Długie włosy są w razie potrzeby związane, a rzeczy osobiste nie leżą w przejściach.
3. Zasygnalizowanie swojej obecności
3. Zasygnalizowanie swojej obecności
Konia nie wolno zaskakiwać. Zanim jeździec wejdzie do boksu lub podejdzie do konia na pastwisku, mówi spokojnie albo woła go po imieniu. Potem idzie, nie biegnąc, nie krzycząc i nie robiąc wielkich gestów. Chodzi o to, żeby koń mógł usłyszeć jeźdźca, zlokalizować go, zwrócić na niego uwagę i zrozumieć, że ktoś do niego podejdzie.
💎 Do wyczucia
Dobre podejście nie zmusza konia do natychmiastowego zaakceptowania kontaktu. Daje mu czas, by zobaczył, usłyszał i zrozumiał.
4. Podchodzenie od strony łopatki
Jeździec zazwyczaj podchodzi z boku, w stronę łopatki konia. Dzięki temu pozostaje widoczny, nie stając bezpośrednio przed głową ani za zadem. Zwalnia, gdy zbliża się do konia, i obserwuje jego reakcję. Nie wyciąga gwałtownie ręki w stronę nozdrzy i nie dotyka od razu głowy. Gdy koń pozostaje spokojny, jeździec może delikatnie dotknąć szyi lub łopatki, zgodnie ze wskazówkami instruktora.
Czego unikać
- Podbiegać do konia.
- Pojawiać się bezszelestnie.
- Stawać bezpośrednio przed głową.
- Podchodzić od strony zadu.
- Od razu chwytać za kantar lub grzywę.
- Wymuszać kontakt, jeśli koń się odsuwa.
5. Co widzi koń
Koń ma bardzo szerokie pole widzenia, ale istnieją małe strefy, które widzi gorzej, zwłaszcza tuż przy swojej głowie i bezpośrednio za sobą. Nie oznacza to, że cały obszar z tyłu jest niewidoczny. Jednak nagły ruch za zadem może go przestraszyć i wywołać reakcję obronną. Dobry odruch na poziomie Galop 1 jest prosty: nigdy nie podchodzić bezpośrednio od tyłu do konia, nie stać w linii jego zadu, wybierać szerokie i widoczne przejście oraz stosować się do wskazówek instruktora, gdy jest mało miejsca.
6. Główne strefy ostrożności
6. Główne strefy ostrożności
⚠️ Przed głową
Koń może ruszyć do przodu, potrząsnąć głową, pchnąć nosem albo ugryźć. Jeździec unika stania tuż przed nim i trzyma twarz z dala od jego pyska.
⚠️ Przy łopatkach
To zazwyczaj najlepsza strefa do podchodzenia i pracy, ale koń nadal może przesunąć się w bok. Jeździec zachowuje wystarczająco dużo miejsca, by móc ruszać stopami.
⚠️ Przy nogach
Koń może postawić nogę, przesunąć ją lub na chwilę stracić równowagę. Jeździec nigdy nie stawia stóp pod stopami konia i unika kucania w sposób, który uniemożliwia szybkie wstanie.
⚠️ Za zadem
To strefa, której należy unikać. Zaskoczony, zdenerwowany lub niespokojny koń może kopnąć. Jeździec obchodzi go szerokim łukiem, gdy tylko pozwala na to miejsce.
7. Poruszanie się wokół konia
Zanim jeździec zmieni stronę, upewnia się, że koń wie, gdzie on jest. Nie znika mu nagle z pola widzenia. Gdy jest dość miejsca, obchodzi konia w takiej odległości, żeby być poza zasięgiem zadu. W ciaśniejszym miejscu nie decyduje sam o przejściu za koniem. Stosuje metodę, której uczą w jego klubie, i pozostaje pod okiem instruktora. Nigdy nie przechodzi pod szyją, pod brzuchem, między koniem a drzwiami, które mogą się zamknąć, między koniem a ścianą bez możliwości ucieczki ani za zadem bez zachowania ostrożności i bez polecenia.
8. Zawsze zostaw sobie drogę ucieczki
Jeździec musi wiedzieć, dokąd może się odsunąć, jeśli koń się poruszy. W boksie lub na miejscu do przygotowania konia unika stawania w kącie, między koniem a ścianą, między koniem a drzwiami, przed żłobem bez miejsca albo pośrodku sprzętu leżącego na ziemi. Koń również musi mieć możliwość ruchu i nie może czuć się przez jeźdźca zamknięty w pułapce.
🎯 Wskazówka trenera
Przed każdym ruchem zadaj sobie dwa pytania: „Jeśli mój koń zrobi krok, gdzie staną jego kopyta?” „Jeśli będę musieć się odsunąć, dokąd mogę pójść?”
9. Drzwi i wąskie przejścia
9. Drzwi i wąskie przejścia
Drzwi wymagają większej uwagi. Zanim jeździec przejdzie, sprawdza:
- czy są wystarczająco otwarte
- czy nie mogą się zatrzasnąć
- czy nikt nie nadchodzi z naprzeciwka
- czy podłoga jest wolna od przeszkód
- czy nie zostanie przyciśnięty między koniem a framugą
Nie zatrzymuje się pośrodku przejścia. Nie staje w otworze, żeby ciągnąć konia ku sobie. Jeśli przejście wydaje się trudne, prosi instruktora o pomoc.
10. Sprzęt na ziemi
Lonża, wodze, kantar, derka czy torba nie mogą leżeć w przejściu. Jeździec od razu odkłada wszystko, co mogłoby:
- sprawić, że ktoś się potknie
- owinąć się wokół nogi
- przestraszyć konia
- zablokować drzwi
- utrudnić szybką ewakuację
Nigdy nie kładzie kasku ani telefonu w miejscu, gdzie koń mógłby na nie nadepnąć.
11. Bezpieczne trzymanie lonży
Gdy jeździec trzyma lonżę, jedną ręką prowadzi, a drugą trzyma resztę lonży w dużych pętlach. Nigdy nie wolno mu owijać lonży wokół palców, przywiązywać jej wokół swojego ... [SUITE ATTENDUE]
- przywiązać jej do nadgarstka
- owinąć jej wokół pasa
- nadepnąć na nią
- pozwolić, by duża pętla zwisała przy nogach
- ciągnąć ciągle za kantar
Jeśli koń gwałtownie się poruszy, owinięta lonża może mocno zacisnąć się na dłoni i pociągnąć jeźdźca za sobą.
💎 Do zapamiętania
Lonża służy do prowadzenia. Nie jest ani liną, na której można się uwiesić, ani pasem bezpieczeństwa.
12. Nie kucaj w niebezpiecznej strefie
Jeździec unika siedzenia, klęczenia lub kucania tuż przy nogach konia. Jeśli musi obejrzeć kopyto albo coś podnieść, robi to za zgodą instruktora, w pozycji pozwalającej szybko się podnieść. Nigdy nie wsuwa się pod konia.
13. Zachowuj odstępy między końmi
13. Zachowuj odstępy między końmi
Konie potrzebują przestrzeni. Idąc pieszo, jeździec unika:
- przyciskania swojego konia do innego
- przechodzenia między dwoma końmi stojącymi bardzo blisko siebie
- pozwalania koniom na obwąchiwanie się bez zgody
- wyprzedzania w wąskim przejściu
- stania za zadem innego konia
Potrzebna odległość zależy od miejsca, zachowania koni i zasad obowiązujących w klubie. Dobra wskazówka: zachowuj dość miejsca, żeby konie nie mogły łatwo się dotknąć ani sobie zagrozić, a jednocześnie panuj nad własnym koniem.
14. Nie karm bez zgody
Jeździec nie daje smakołyków ani jedzenia bez zgody instruktora lub osoby odpowiedzialnej za konia. Dawanie jedzenia może:
- wywołać popychanie się
- przyciągnąć kilka koni
- zachęcać do podgryzania
- wywoływać napięcia
- być nieodpowiednie dla zdrowia konia
Nigdy nie wolno wkładać palców do pyska konia.
15. Rozpoznaj sytuację, która się pogarsza
Jeździec zachowuje czujność, jeśli koń:
- gwałtownie unosi lub odwraca głowę
- zamiera
- cofa się
- popycha barkiem
- szybko się odwraca
- mocno kładzie uszy po sobie
- grozi ugryzieniem
- uderza kopytem o ziemię
- przesuwa zad w stronę jeźdźca
- ciągnie za lonżę
- próbuje uciec
Pojedynczy sygnał nie zawsze wystarcza, by dokładnie zrozumieć, co czuje koń. Ale kilka nagłych sygnałów naraz oznacza, że trzeba przerwać to, co robisz, i odsunąć się.
16. Co robić, gdy koń się niepokoi?
16. Co robić, gdy koń się niepokoi?
- przerwij czynność, która wywołuje reakcję
- poruszaj się powoli
- nie krzycz i nie bij
- odsuń się z drogi nóg konia
- zachowaj drogę ucieczki
- natychmiast zawołaj instruktora
Na poziomie Galop 1 jeździec nie próbuje sam zatrzymać konia, który ciągnie, mocno się cofa albo odwraca.
17. Gdy koń się wyrwie
Jeździec nie biegnie za koniem i nie staje przed koniem w ruchu. Natychmiast powiadamia instruktora i stosuje się do poleceń. Drzwiami i wejściami zajmują się obecni dorośli. Jeździec nie próbuje sam łapać konia w niebezpiecznym miejscu.
18. Gdy koń grozi ugryzieniem lub kopnięciem
Jeździec nie karze konia na własną rękę. Odsuwa się bez gwałtownych ruchów i woła kompetentnego dorosłego. Groźba może wynikać ze strachu, bólu, dyskomfortu, pilnowania jedzenia, złego doświadczenia albo z niezrozumienia sytuacji. Najważniejsze jest bezpieczeństwo, a dopiero potem szukanie przyczyny przez doświadczoną osobę.
19. Gdy ktoś upadnie lub dozna urazu
Jeździec nie przemieszcza osoby poszkodowanej, chyba że grozi jej bezpośrednie niebezpieczeństwo i dorosły tak polecił. On:
- natychmiast powiadamia instruktora
- odprowadza innych jeźdźców, jeśli go o to poproszą
- zachowuje spokój
- nie zbliża się do pobudzonego konia
- wykonuje otrzymane polecenia
🌟 20. Złote zasady
Obserwuję, zanim podejdę. Zapowiadam swoją obecność. Podchodzę spokojnie w stronę łopatki. Nie stoję na linii zadu. Zawsze zostawiam sobie drogę ucieczki. Nigdy nie owijam się lonżą. Odkładam sprzęt, który leży gdzie popadnie. Szanuję przestrzeń innych koni. Przerywam to, co robię, jeśli koń się niepokoi. Proszę o pomoc, zanim sytuacja stanie się niebezpieczna.
Na koniec
💡 Wiedziałaś?
Koń często reaguje szybciej niż człowiek. Jego pierwszą reakcją na coś niepokojącego może być odsunięcie się. Im spokojniejszy, bardziej przewidywalny i konsekwentny jest jeździec, tym lepiej pomaga koniowi zrozumieć sytuację.
Błędy, których należy unikać
- Wchodzenie do boksu bez uprzedzenia.
- Bieganie lub krzyczenie w pobliżu koni.
- Podchodzenie prosto od tyłu.
- Stawanie tuż przed pyskiem.
- Stawanie między koniem a ścianą.
- Przechodzenie pod szyją lub brzuchem.
- Zostawianie lonży na ziemi.
- Owijanie lonży wokół ręki.
- Kucanie bez możliwości szybkiego podniesienia się.
- Ustawianie dwóch koni tuż przy sobie.
- Dawanie smakołyka bez zgody.
- Kontynuowanie czynności, gdy koń grozi.
- Chęć samodzielnego rozwiązania niebezpiecznej sytuacji.
Wyzwanie dla jeźdźca
Razem z instruktorem poobserwuj spokojnego konia, zanim do niego podejdziesz. Pokaż lub nazwij:
- najlepszą strefę do podejścia
- strefę, której należy unikać, za zadem
- najbliższą drogę ucieczki
- przedmioty, które mogłyby utrudniać przejście
- właściwy sposób trzymania lonży
- moment, w którym trzeba poprosić o pomoc
Zapytaj Hey Baby
- Skąd mam wiedzieć, że koń mnie zauważył?
- Dlaczego lepiej podchodzić w stronę łopatki?
- Jakich stref powinnam unikać wokół konia?
- Jak bezpiecznie trzymać lonżę?
- Co znaczy zostawić sobie drogę ucieczki?
- Co robić, gdy koń się cofa?
- Co robić, gdy kładzie uszy po sobie?
- Dlaczego nie należy biec za uciekającym koniem?
- Możesz zaproponować mi sytuację związaną z bezpieczeństwem do przeanalizowania?
- Możesz mi pomóc powtórzyć dziesięć złotych zasad?
Podsumowanie w 10 sekund
- Obserwuję, zanim zacznę działać.
- Zapowiadam swoją obecność.
- Podchodzę w stronę łopatki.
- Unikam linii zadu.
- Zostawiam sobie dość miejsca na ruch.
- Nie daję się zapędzić w kozi róg.
- Lonżę trzymam w pętlach, nigdy owiniętą.
- Odkładam sprzęt, który leży gdzie popadnie.
- Zatrzymuję się, gdy koń się niepokoi.
- W razie wątpliwości wołam instruktora.
„Ostrożny jeździec nie czeka na niebezpieczeństwo: obserwuje je i go unika.”
Poćwicz
Co robi jeździec, zanim podejdzie do konia?
- Biegnie do niego.
- Obserwuje konia i jego otoczenie.
- Daje mu smakołyk.
- Od razu przechodzi za niego.
Pokaż odpowiedź
Obserwuje konia i jego otoczenie.
Obserwacja pozwala dostrzec nastawienie konia, przeszkody i możliwości odsunięcia się.
Z której strony zazwyczaj najlepiej podchodzić do konia?
- Prosto zza zadu.
- Pod brzuchem.
- Z boku, w stronę łopatki.
- Tuż przed pyskiem.
Pokaż odpowiedź
Z boku, w stronę łopatki.
Podchodząc spokojnie w stronę łopatki, jeździec pozostaje widoczny i omija główne strefy niebezpieczne.
Dlaczego trzeba zapowiadać swoją obecność?
- Żeby przestraszyć konia.
- Żeby koń mógł usłyszeć jeźdźca i ustalić, gdzie on jest.
- Żeby koń ruszył do przodu.
- Żeby przyciągnąć wszystkie konie.
Pokaż odpowiedź
Żeby koń mógł usłyszeć jeźdźca i ustalić, gdzie on jest.
Zaskoczony koń może uciec, popchnąć albo zareagować obronnie.
Co znaczy „zostawić sobie drogę ucieczki”?
- Zostawiać wszystkie drzwi otwarte.
- Wiedzieć, dokąd się odsunąć, jeśli koń się poruszy.
- Stać w kącie.
- Stawanie między koniem a ścianą.
Pokaż odpowiedź
Wiedzieć, dokąd się odsunąć, jeśli koń się poruszy.
Jeździec zawsze musi móc się odsunąć i nie zostać przyciśniętym.
Jak trzyma się resztę lonży?
- Owiniętą wokół nadgarstka.
- Przywiązaną w pasie.
- W dużych pętlach w dłoni.
- Ciągnącą się po ziemi.
Pokaż odpowiedź
W dużych pętlach w dłoni.
Owinięta lonża może zacisnąć się na dłoni albo pociągnąć jeźdźca za sobą przy gwałtownym ruchu.
Co robi jeździec, żeby przejść za koniem?
- Szybko przechodzi bez uprzedzenia.
- Obchodzi konia szerokim łukiem, gdy jest miejsce, i stosuje się do poleceń instruktora.
- Przechodzi pod jego brzuchem.
- Czołga się za zadem.
Pokaż odpowiedź
Obchodzi konia szerokim łukiem, gdy jest miejsce, i stosuje się do poleceń instruktora.
Na poziomie Galop 1 jeździec unika linii zadu i nie wybiera sam metody w ciasnym miejscu.
Co zrobić, gdy koń mocno kładzie uszy po sobie i grozi?
- Robić dalej to samo, tylko szybciej.
- Uderzyć go.
- Spokojnie się odsunąć i zawołać instruktora.
- Wystawić dłoń przed jego pysk.
Pokaż odpowiedź
Spokojnie się odsunąć i zawołać instruktora.
Bezpieczeństwo zaczyna się od przerwania czynności, zwiększenia odległości i wezwania doświadczonej osoby.
Dlaczego nie wolno zostawiać sprzętu na ziemi?
- Bo kolory mogą przeszkadzać.
- Bo można się o niego potknąć, może się owinąć albo zablokować przejście.
- Bo koń zawsze chce go zjeść.
- Bo siodło musi pozostać ciepłe.
Pokaż odpowiedź
Bo można się o niego potknąć, może się owinąć albo zablokować przejście.
Wolne przejście pozwala ludziom i koniom poruszać się bez zbędnego ryzyka.
Co robić, gdy koń się wyrwie?
- Biec za nim.
- Stanąć przed nim, żeby go zatrzymać.
- Natychmiast powiadomić instruktora i stosować się do jego poleceń.
- Krzyczeć, żeby wrócił.
Pokaż odpowiedź
Natychmiast powiadomić instruktora i stosować się do jego poleceń.
Koń w ruchu może nagle zmienić kierunek. Początkujący jeździec nie próbuje łapać go sam.
Jaki jest najlepszy odruch w razie wątpliwości?
- Spróbować mimo wszystko.
- Poprosić instruktora o pomoc.
- Mocniej pociągnąć za lonżę.
- Odwrócić się do konia plecami.
Pokaż odpowiedź
Poprosić instruktora o pomoc.
Proszenie o pomoc to jedna z umiejętności bezpieczeństwa wymaganych na poziomie Galop 1.
Znajdziesz ten rozdział w aplikacji Hype: z obrazkami, quizem z oceną i śledzeniem twoich postępów.
Otwórz Hype