Veiligheid boven alles

Galop 1 · fundamenteel · 12 min

‘Veiligheid begint al voordat je het paard aanraakt.’

1. Voordat je het paard nadert

Het paard is een gevoelig, krachtig en soms heel snel reagerend dier. Het wil je niet per se pijn doen: het kan bewegen, vluchten, duwen of schoppen uit angst, schrik, ongemak of omdat het zijn evenwicht verliest. Bij Galop 1 leert de ruiter eerst te observeren voordat hij handelt, zich goed te plaatsen en om hulp te vragen zodra een situatie moeilijk lijkt. Het doel is niet om bang te zijn voor het paard. Je moet leren voorspelbaar, kalm en oplettend te worden, zodat iedereen een veilige ruimte heeft.

De ruiter begint met kijken naar het paard en zijn omgeving. Hij controleert waar het hoofd van het paard is, in welke richting het kijkt, of zijn oren en lichaam ontspannen lijken, of het eet, slaapt, rust of onrustig is, of een deur, een longeerlijn of materiaal de doorgang hindert en of hijzelf een weg heeft om achteruit te gaan of weg te lopen. Hij rent niet zomaar een box in en loopt niet zonder nadenken tussen twee paarden door.

Een kalm paard heeft vaak soepele bewegingen, een regelmatige ademhaling en een open houding. Een onrustig paard kan zijn hoofd fel omhoog gooien, verstijven, strak kijken, blazen, sneller bewegen of proberen weg te gaan. Een paard dat zijn oren plat legt, zijn lichaam aanspant, dreigt te bijten of plotseling zijn achterbenen verplaatst, vraagt om directe aandacht. De ruiter probeert een belangrijke reactie niet alleen te duiden: hij stopt en roept de instructeur.

Te voet rond de paarden draagt de ruiter gesloten, stevige schoenen. Hij vermijdt sandalen, schoenen die makkelijk glijden, heel wijde kleding, sieraden of accessoires waar je achter kunt blijven haken en oordopjes waardoor je niet hoort wat er gebeurt. De rijhelm wordt gedragen wanneer het reglement van de manege of de activiteit dat vraagt. Lang haar wordt indien nodig vastgebonden en persoonlijke spullen blijven niet in de looproutes liggen.

3. Je aanwezigheid laten weten

Het paard mag niet schrikken. Voordat de ruiter zijn box in gaat of in de weide naar hem toe loopt, praat hij rustig of roept hij het paard bij zijn naam. Daarna loopt hij naar het paard toe zonder te rennen, te schreeuwen of grote gebaren te maken. Het doel is dat het paard de ruiter kan horen, kan lokaliseren, zijn aandacht naar hem kan richten en begrijpt dat hij benaderd gaat worden.

Een goede benadering dwingt het paard niet om meteen contact te accepteren. Ze geeft het de tijd om te zien, te horen en te begrijpen.

De ruiter nadert meestal van opzij, richting de schouder van het paard. In deze zone blijft hij zichtbaar zonder recht voor het hoofd of achter de achterbenen te staan. Hij vertraagt als hij bij het paard komt en let op zijn reactie. Hij steekt zijn hand niet plotseling uit naar de neusgaten en raakt niet meteen het hoofd aan. Als het paard kalm blijft, kan de ruiter een eerste zacht contact maken op de hals of de schouder, volgens de aanwijzingen van de instructeur.

Het paard heeft een heel groot gezichtsveld, maar er zijn kleine zones die het minder goed ziet, vooral heel dicht bij zijn hoofd en recht achter zich. Dat betekent niet dat de hele zone erachter onzichtbaar is. Wel kan een plotselinge beweging achter de achterbenen hem laten schrikken en een verdedigingsreactie uitlokken. De goede reflex bij Galop 1 is simpel: kom nooit recht achter een paard, blijf niet in de lijn van zijn achterbenen, kies een ruime en zichtbare route en volg de aanwijzingen van de instructeur als de ruimte smal is.

6. De belangrijkste gevaarlijke zones

Het paard kan vooruit stappen, met zijn hoofd schudden, met zijn neus duwen of bijten. De ruiter blijft niet vlak voor hem staan en houdt zijn gezicht uit de buurt van zijn mond.

Dit is meestal de beste zone om te naderen en te werken, maar het paard kan toch opzij stappen. De ruiter houdt genoeg ruimte om zijn voeten te verplaatsen.

Het paard kan een voet neerzetten, verplaatsen of even zijn evenwicht verliezen. De ruiter zet zijn voeten nooit onder die van het paard en blijft niet gehurkt zitten zonder de mogelijkheid om op te staan.

Dit is een zone die je moet vermijden. Een geschrokken, ongemakkelijk of onrustig paard kan schoppen. De ruiter loopt er ruim omheen als er genoeg ruimte is.

Voordat de ruiter van kant wisselt, controleert hij of het paard weet waar hij is. Hij verdwijnt niet ineens uit het blikveld van het paard. Als er genoeg ruimte is, loopt hij op voldoende afstand om het paard heen, buiten bereik van de achterbenen. In een smallere ruimte beslist hij niet zelf om achter het paard langs te gaan. Hij volgt de methode die in zijn manege wordt geleerd en blijft onder toezicht van de instructeur. Hij gaat nooit onder de hals door, onder de buik door, tussen het paard en een deur die dicht kan vallen, tussen het paard en een muur zonder uitweg, of zonder voorzorg of instructie achter de achterbenen langs.

De ruiter moet weten waar hij naartoe kan als het paard beweegt. In een box of een verzorgplek vermijdt hij het om in een hoek te gaan staan, tussen het paard en een muur, tussen het paard en een deur, voor een voerbak zonder ruimte, of midden tussen spullen die op de grond liggen. Ook het paard moet de ruimte hebben om te bewegen zonder zich door de ruiter opgesloten te voelen.

Stel jezelf vóór elke handeling twee vragen: ‘Als mijn paard een stap zet, waar komen zijn hoeven dan terecht?’ ‘Als ik opzij moet, waar kan ik dan heen?’

9. Deuren en smalle doorgangen

Hij blijft niet midden in de doorgang staan. Hij gaat niet in de opening staan om het paard naar zich toe te trekken. Lijkt de doorgang lastig, dan vraagt hij de instructeur om hulp.

Hij legt nooit een rijhelm of telefoon neer op een plek waar een paard erop kan stappen.

Als het paard plotseling beweegt, kan een opgewikkelde longeerlijn de hand hard samenknijpen en de ruiter meetrekken.

De longeerlijn is een middel om te leiden. Het is geen touw om aan te hangen en ook geen veiligheidsgordel.

De ruiter vermijdt het om vlak bij de benen te zitten, te knielen of helemaal door te hurken. Moet hij een hoef bekijken of iets oprapen, dan doet hij dat met toestemming van de instructeur, in een houding waarmee hij snel kan opstaan. Hij kruipt nooit onder het paard.

13. Afstand houden tussen de paarden

De benodigde afstand hangt af van de plek, het gedrag van de paarden en de regels van de manege. Een goede vuistregel is genoeg ruimte te houden zodat de paarden elkaar niet makkelijk kunnen aanraken of bedreigen, terwijl je je eigen paard onder controle houdt.

Je vingers mogen nooit in de bek van het paard komen.

Eén teken is niet altijd genoeg om precies te begrijpen wat het paard voelt. Maar als er meerdere tekens tegelijk opduiken, moet je je handeling stoppen en weer afstand nemen.

16. Wat doe je als het paard onrustig wordt?

Bij Galop 1 probeert hij niet zelf een paard tegen te houden dat trekt, hard achteruitgaat of zich omdraait.

De ruiter rent er niet achteraan en gaat niet voor een paard in galop staan. Hij waarschuwt meteen de instructeur en volgt de aanwijzingen. De deuren en toegangen worden door de aanwezige volwassenen beheerd. De ruiter probeert niet in z'n eentje een paard te vangen op een gevaarlijke plek.

De ruiter straft het paard niet zelf. Hij stapt zonder plotselinge beweging opzij en roept een bekwame volwassene. Een dreigende reactie kan komen door angst, pijn, ongemak, het beschermen van voer, een nare ervaring, of doordat het paard de situatie verkeerd begrijpt. De veiligheid gaat voor, daarna zoekt een ervaren persoon uit wat de oorzaak is.

Ik kijk eerst voordat ik dichterbij kom. Ik laat weten dat ik er ben. Ik loop rustig naar de schouder. Ik blijf niet in lijn met de achterbenen staan. Ik houd altijd een uitweg vrij. Ik wikkel me nooit in een longeerlijn. Ik ruim spullen op die rondslingeren. Ik respecteer de ruimte van andere paarden. Ik stop met mijn handeling als het paard onrustig wordt. Ik vraag om hulp voordat de situatie gevaarlijk wordt.

Tot slot

Een paard reageert vaak sneller dan een mens. Zijn eerste reactie op onrust kan zijn om weg te gaan. Hoe rustiger, voorspelbaarder en consequenter de ruiter is, hoe beter hij het paard helpt de situatie te begrijpen.

“Een voorzichtige ruiter wacht niet op het gevaar: hij ziet het en ontwijkt het.”

Oefen zelf

  1. Wat doet de ruiter voordat hij een paard benadert?

    • Hij rent naar het paard toe.
    • Hij kijkt naar het paard en zijn omgeving.
    • Hij geeft het een snoepje.
    • Hij gaat meteen achter het paard langs.
    Toon het antwoord

    Hij kijkt naar het paard en zijn omgeving.

    Door te kijken zie je de houding van het paard, de obstakels en waar je naartoe kunt bewegen.

  2. Wat is meestal de beste zone om een paard te benaderen?

    • Rechtstreeks achter de achterbenen.
    • Onder de buik.
    • Van opzij, bij de schouder.
    • Pal voor de bek.
    Toon het antwoord

    Van opzij, bij de schouder.

    Door rustig naar de schouder te lopen blijft de ruiter zichtbaar en vermijdt hij de belangrijkste gevarenzones.

  3. Waarom moet je laten weten dat je er bent?

    • Om het paard bang te maken.
    • Zodat het paard de ruiter kan horen en lokaliseren.
    • Om het vooruit te laten gaan.
    • Om alle paarden aan te trekken.
    Toon het antwoord

    Zodat het paard de ruiter kan horen en lokaliseren.

    Een geschrokken paard kan vluchten, duwen of zich verdedigen.

  4. Wat betekent ‘een uitweg houden’?

    • Alle deuren open laten staan.
    • Weten waar je heen kunt als het paard beweegt.
    • In een hoek blijven staan.
    • Tussen het paard en de muur gaan staan.
    Toon het antwoord

    Weten waar je heen kunt als het paard beweegt.

    De ruiter moet altijd opzij kunnen stappen zonder klem te komen zitten.

  5. Hoe houd je de rest van de longeerlijn vast?

    • Om de pols gewikkeld.
    • Om het middel vastgemaakt.
    • In ruime lussen in de hand.
    • Over de grond slepend.
    Toon het antwoord

    In ruime lussen in de hand.

    Een opgewikkelde longeerlijn kan de hand samenknijpen of de ruiter meetrekken bij een plotselinge beweging.

  6. Wat doet de ruiter om achter een paard langs te gaan?

    • Hij steekt snel over zonder te waarschuwen.
    • Hij loopt er ruim omheen als er genoeg ruimte is en volgt de aanwijzingen van de instructeur.
    • Hij gaat onder de buik door.
    • Hij kruipt achter de achterbenen langs.
    Toon het antwoord

    Hij loopt er ruim omheen als er genoeg ruimte is en volgt de aanwijzingen van de instructeur.

    Bij Galop 1 blijft de ruiter uit de lijn van de achterbenen en kiest hij in een smalle ruimte niet zelf een methode.

  7. Wat doe je als het paard zijn oren plat legt en dreigt?

    • Sneller doorgaan met de handeling.
    • Het slaan.
    • Rustig opzij stappen en de instructeur roepen.
    • Je hand voor zijn bek houden.
    Toon het antwoord

    Rustig opzij stappen en de instructeur roepen.

    Veiligheid begint met stoppen met de handeling, afstand nemen en een ervaren persoon laten ingrijpen.

  8. Waarom mag je geen spullen op de grond laten liggen?

    • Omdat de kleuren kunnen storen.
    • Omdat ze iemand kunnen laten struikelen, ergens omheen kunnen wikkelen of de doorgang kunnen blokkeren.
    • Omdat het paard het altijd wil opeten.
    • Omdat het zadel warm moet blijven.
    Toon het antwoord

    Omdat ze iemand kunnen laten struikelen, ergens omheen kunnen wikkelen of de doorgang kunnen blokkeren.

    Met een vrije doorgang kunnen mensen en paarden zonder onnodig risico rondlopen.

  9. Wat moet je doen als een paard ontsnapt?

    • Erachteraan rennen.
    • Voor het paard gaan staan om het te stoppen.
    • Meteen de instructeur waarschuwen en zijn aanwijzingen volgen.
    • Roepen zodat het terugkomt.
    Toon het antwoord

    Meteen de instructeur waarschuwen en zijn aanwijzingen volgen.

    Een paard in beweging kan plotseling van richting veranderen. Een beginnende ruiter probeert het niet in z'n eentje te vangen.

  10. Wat is de beste reflex als je twijfelt?

    • Het toch proberen.
    • De instructeur om hulp vragen.
    • Harder aan de longeerlijn trekken.
    • Het paard je rug toekeren.
    Toon het antwoord

    De instructeur om hulp vragen.

    Om hulp vragen hoort bij de veiligheidsvaardigheden die van je verwacht worden bij Galop 1.

Vind dit hoofdstuk in de Hype-app, met afbeeldingen, een quiz met score en je voortgang.

Open Hype
Hype — chargement…